223
12 بازگشت به مكّه
شهرنشينانى كه براى توشه برگرفتن، عموماً در شب تاريك سر به صحرا گذاشته بودند، اكنون در روز روشن، راه شهر را پيش مىگيرند، آنان كه از خانۀ خود وُضِعَ لِلنّٰاسِ 1 و از كوى دوست، به صحراى دوست رفته بودند، اكنون به «ميهمانى خدا»، «وَفْدُ اللّٰهِ» 2 باز مىگردند.
چهار روز، در عرفان عرفات، با شعور مشعرالحرام، در آرزوهاى منا، پيادهروى، تلاش و كوشش، آن هم در يك نبرد سرنوشتساز با شيطان در «رمى جمرات»، با پيروزى و سرفرازى بيرون آمدن، در قربانگاه، تمرين قربانى و فداى حق شدن، و با بيتوته و راز و نياز، به آستان قرب حق شتافتن، و مقام عالى بندگى يافتن و ره توشه فراوان برگرفتن، راستى، اينها كم سرمايهاى است؟ در كدام بيابان به اين همه نعمت مىتوان دست يافت؟!
حال كه اين همه نعمت و عظمت به كف آمده، براى قدردانى و شكر