180صحراى عرفات مشاهده كردم، كه هر چه توان داشت با صداى بلند مى‌فرمود: اى مردم! رسول خدا صلى الله عليه و آله امام و پيشوا بود، سپس على بن ابى‌طالب عليه السلام امام و پيشوا بود، سپس حسن بن على، بعد از او حسين بن على عليه السلام ، بعد از آن حضرت على بن الحسين، آن گاه محمد بن على و اكنون، من امام و پيشواى شما هستم.

عمر بن ابى مِقدام، اضافه مى‌كند، امام صادق عليه السلام اين مطالب را خطاب به افرادى كه روبه‌روى او بودند، سه بار، و براى افراد سمت راست سه بار، و براى افراد سمت چپ سه‌بار، و براى افرادى هم كه پشت سر آن حضرت قرار گرفته بودند سه مرتبه و جمعاً مطالب خود را دوازده بار براى افراد حاضر در عرفات بيان كرد. ¹

به هر حال، امام صادق عليه السلام در عرفات براى تكميل معرفت الهى، كه لازمۀ آن معرفت رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله و ولىّ اللّٰه، يعنى «معرفت امامت» و رهبرى و پيشوايى دينى است، در روزگار منصور دوانيقى (95-158 ه‍ .) با حدود 22 سال خلافت سخت و وحشتناك ² با صداى بلند اقدام نمود و مبارزه و موضعگيرى خويش را اعلام كرد تا پيام پيامبر صلى الله عليه و آله را نيز ابلاغ كرده باشد.

پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرموده است: مَنْ مٰاتَ بِغَيْرِ امٰامٍ، مٰاتَ مِيتَةً جٰاهِلِيَّةً. ³

هر كس بميرد، در حالى كه امام و پيشوايى نداشته باشد، به مرگ زمان جاهليّت از دنيا رفته است.

هم‌چنين امام صادق عليه السلام مردم را به بيان رسول گرامى اسلام توجّه داده، كه فرموده بود: لاٰ يَزٰالُ هٰذَا الدِّينُ عَزِيزاً مَنِيعاً إِلىٰ إِثْنىٰ خَلِيفَة...