127بهترين كارها، طريق اعتدال به دور از افراط و تفريط است.
افراط و تفريط در اين زمينه و در تمام زمينهها اعم از مادى و معنوى در شرع مقدس مذموم است.
اما زاد و اعمال خارجيۀ او عبارت از فعل واجبات و ترك محرمات و مكروهات واتيان به مستحبات است كه از اين مجموعه تعبير به تقوا و پرهيز للّه مىشود و آخرين درجۀ تقوا پرهيز از ماسوى اللّه است و حاصل كلام اين كه هر يك از ترك محرمات و انجام واجبات به منزلۀ زادى است كه هر يك را در منازل اخرويه احتياج افتد كه اگر همراه نداشته باشى مبتلا خواهى شد و پناه به خداوند از اين بلاى عظيم.
همسفران در حج
و اما همسفران در اين مسير، مؤمنان هستند كه به همت يكديگر و اتحاد قلوب اين منازل بعيده طى خواهد شد و به همين حقيقت اشاره در قرآن دارد :
« تَعٰاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوىٰ » 1.
و يكديگر را بر انجام كارهاى خير و پرهيزكارى يارى نماييد.
استاد ما رضوان اللّه عليه مىفرمود : خيلى كارها از اتحاد قلوب ساخته گردد كه از متفرد بر نمىآيد، نسبت به اين مطلب اهتمام تام داشته باش كه همۀ مفاسد زير سر اختلاف قلوب است كه شرح آن طولانى است.