132
مسكنت بر خاك ذلّت نهاده و دست به دامن فضلم زدهاند. من هم، دامن از دستشان نكشيده و محرومشان نكردهام، بلكه مشمول فضلشان كرده و در طاق و رواق عزّت و مكرمت، جايگزينشان ساختهام) پس به ايشان عطا كردم و آن، فضل من است كه به هر كس بخواهم مىدهم.»
آرى، خداى مهربان، به روى بندگانش درهاى متعدّد گشوده و وسايل گوناگون در اختيارشان نهاده است. يك در «درِ عمل» است. جمعيتى كه از اين در وارد مىشوند، وسايل و اسباب كار، به تقدير پروردگار، براى آنها فراهم است. بدن سالم و بنيۀ كار و قدرت مالى و آبرو و اعتبار دارند.
با همين وسايل خدادادى، به كار مىپردازند و توفيق الهى هم شامل حالشان مىشود. انواع و اقسام عبادات مالى و بدنى انجام مىدهند؛ روزهها و نمازهاى مستحبّى بجا مىآورند؛ حجّ و عمرههاى مكرّر، انفاقات گوناگون خداپسندانه، تأسيس مؤسّسات خيريّه، خدمات ارزندۀ عامّالمنفعه و ساير اعمال عبادى را كه موفّق مىشوند، عمل مىكنند و از اين راه به درجات عالىاى از سعادت ابدى نايل مىشوند و از «باب عمل» وارد جنّت و رضوان خدا مىگردند.
جَزٰاءً بِمٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ 1.
امّا درِ ديگرى هم هست كه «درِ سؤال» است. باب گدايى و تضرّع و زارى است.
اين در هم، اهل مخصوص به خود را دارد. گدايى كردن هم فنّ خاصّى است و راه و رسم مخصوصى دارد و از دست همه كس بر نمىآيد.
همچنان كه اهل عمل بودن، كار هر كسى نيست و ابزار كار مىخواهد، گدايى كردن از خدا و اهل دعا بودن هم، كار هر كسى نيست. دلى زنده و چشمى گريان و حالى سوزان مىخواهد.
آدمى، به خود مىآيد و اندكى مىانديشد كه جمعى از بندگان خدا، راستى موفقند و آثارموفقيت، از تمام شؤون زندگىشان پيداست. صحّت و عافيت دارند و از نعمت