388مستضعف مسلمان بروند؛ اگر حج را آنگونه كه قرآن خواسته، انجام دهيم، مشكلات جهان اسلام حل مىشود. امّا در مجموع حج ما براى ابراهيمى شدن مطلق، نواقصى دارد كه البته جزئى هستند.
اين محقّق علوم اسلامى در رابطه با نقاط ضعف حج مسلمانان، مىگفت:
ببينيد، مسلمان بايد براى انجام مناسك و وظايف مربوط به طاعت و بندگى به حج برود، امّا خيلى از اين عزيزان بيشتر وقت خود را براى خريد صرف مىكنند. آوردن سوغات از سفر در دين اسلام سفارش شده، امّا اين افراد كه نام بردم، در خريد سوغات افراط مىكنند. موضوع ديگر اينكه متأسفانه برخى خانمها، مخصوصاً خانمهاى جوان، نسبت به رعايت دقيق حجاب خود دقت نمىكنند و موارد ديگرى در اين زمينه كه اميدوارم رعايت شود.
وى دربارۀ موارد ديگر اينگونه گفته بود: «بگذاريد مثالى بزنم، وقتى براى اولين بار و در سال 1341 به سفر حج مشرف شدم، همراه با آيةاللّٰه مكارم شيرازى به ديدار آيةاللّٰه گلپايگانى در مدينۀ منوّره رفتم و ايشان در اين ديدار به ما فرمودند كه به حجاج تذكر دهيد تا از انجام برخى از حركات خوددارى كنند؛ مانند برداشتن خاك از قبرستان بقيع و انجام سينهزنىهاى در حد افراط در كنار قبور مطهر و در كل، اگر اين رفتارها مورد توجّه قرار گيرد و انگيزههاى شخصى فداى مصلحتهاى اسلام نشود، حج ما منطبق با خواست قرآن واسلام و يك حج ابراهيمى خواهد بود.»