386نخستين بار ساختمان مسجد نبوى از سوى عمر تجديد بنا گرديد كه نامبرده ديوارها و برخى از ستون‌هاى آن را ساخت و اندكى ساختمان آن را توسعه داد.

اما عثمان قسمتى را در سمت جنوب،به قبلۀ مسجد اضافه نمود و آن را با سنگ و گچ بنا نمود.وليد بن عبدالملك در سال هشتاد و هشت هجرى به عامل خود در مدينه «عمر بن عبدالعزيز»فرمان داد كه مسجد را توسعه دهد و ترميم نمايد.پس نامبرده از سوى شرق،غرب و جنوب آن را توسعه داد و خانه‌هاى همسران پيامبر صلى الله عليه و آله را به بناى مسجد افزود.همچنين براى مسجد چهار مناره بنا كرد و زمين آن را از مرمر سنگفرش نمود.او ديوارهاى مسجد را كاشى كارى كرد و سقف آن را با طلا آذين نمود و ستون‌هاى مسجد را نيز از مرمر بنا نمود.

پس از او«مهدى عباسى»در سال يكصد و شصت هجرى،ساختمان مسجد را از نو بنا نهاد و عمارتى زيبا از آن ساخت.پس از وى خليفه«مستعصم»و نيز«ظاهر بيبرس» ساختمان مسجد را تجديد و مرمت كردند.ناصر قلاوون در سال ششصد و هفتاد و هشت هجرى گنبد حجرۀ شريف را بنا نمود؛پيش از آن اين جايگاه گنبدى نداشت.

سپس در سال هشتصد و سى و يك (هجرى) مسجد از طرف«اشرف برسباى»مرمت گرديد و در سال هشتصد و پنجاه و سه (هجرى)«ظاهر بر قوق»آن را تعمير كرد و تغييراتى در آن به وجود آورد.در سال 886 بر اثر صاعقه‌اى كه به مسجد اصابت نمود، مسجد به آتش كشيده شد و آن چنان خرابى در مسجد به وجود آورد كه تا آن زمان ديده نشده بود؛اين آتش سوزى آن چنان گسترده بود كه هيچ يك از مردم مدينه نتوانستند براى خاموش كردن آن پيش بروند و اقدامى نمايند.

در اين آتش سوزى هيچ گونه آسيبى به حجرۀ شريف وارد نگرديد!!