65ناخوشى به هم رسيد و او را به غربت سرزنش نمودند و گفتند : چرا به قبيلۀ خود نمى‌روى ؟ و او خيال مى‌كرد كه پدرش ربيعه است، پس شكايت طايفه را به او نمود، او گفت : اى فرزند، تو گرامى‌ترين مردمى و طايفۀ تو در مكّه‌اند. قُصَىّ چون اين را شنيد روانۀ مكّه شد، چون به مكّه رسيد اولاد اسماعيل عليه السلام او را استقبال نمودند و با اعزازِ ¹تمام داخل مكّه شد، در آن وقت شخصى از خزاعه امير مكّه بود [ كه] پسرى داشت خليل نام، چون خزاعى فوت شد امارت به خليل رسيد بعد از آن، خليل پسر خود حىّ نام را قائم مقام خود نموده وفات كرد. پس حىّ از توليت كعبه عذر خواسته كليد را به شخصى شيبه نام داد، و شيبه شارب الخمر ² بود، كليد را به يك كوزه شراب فروخت و بعد از آن قُصَىّ آن را خريد و قوّت تمام به هم رسانيد تا آنكه والى مكّه گرديد و تمام قوم خود را جمع نمود، و به اين سبب ملقّب به جمع شد. پس دارالنّدوة ساخت، يعنى مكانى نزديك كعبه بنا نهاد كه همۀ اهل مكّه براى مهمّات خود از مشورت و عقد نكاح و غيرذلك در آنجا جمع شوند. چون كعبه در آن وقت نيز منهدم بود، آن را بنا كرده و اطراف كعبه را بر قريش قسمت نمود، كه بر دور آن خانه‌ها ساختند، و همين به قدر مَطاف ³ از براى كعبه گذاشت، و چنان بود تا در زمان اسلام تغيير يافت ⁴.

و قُصَىّ اوّل كسى بود از اولاد كنانه كه پادشاه مكّه شد مع ذلك صاحب چند فضيلت شد : يكى حجابت كعبه يعنى كليددارى آن، ديگر رفادت ⁵ يعنى ضيافت حجّاج، ديگر سقايت يعنى آب زمزم را به حاجيان دادن، ديگر لواء ⁶ كعبه يعنى عَلَم كعبه را برداشتن ⁷. و قبل از او هر يك از اين فضايل مخصوص به ديگرى بود و مجتمع در يك كس نبود؛ پس قُصَىّ آن فضايل را به اولاد خود قسمت نمود : به عبدالدّار، كه وَلَدِ اكبر ⁸