102
نهم آنكه [ در وقت سفر] خوش خلق و گشادهرو و شيرين كلام باشد، و مدارا و رفتار را با اهل قافله و رفقا و جَمّال 1 و سايرين پيشۀ خود قرار دهد، و به هر چيز مختصرى به مقام ايرادگيرى و مؤاخذه نيايد، و متحمّل زحمات رفقا باشد؛ از هر جهت چابكى كرده كار خود را پيش ببرد، و كَلِّ 2 ديگران نباشد، و از لغو گفتن و خروج از طاعت و جِدال 3 و خصومت پرهيز كرده، خود را نگاه دارد، چنانچه [ خداوند] در كلام مجيدى مىفرمايد : «فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ» 4، و تمامى اين صفات مذمومه، منافى است و ضدّ است با غرض شارع از حجّ، و مشغول كننده است انسان را از اعمال خير... .
دهم آنكه ژوليده و متواضع و مُنكسِر 5 باشد، و خود را در راه زينت ندهد و ميل به اسبابى كه باعث فخر و خودنمايى است ننمايد، و اگر تواند پياده رود، خصوصاً در مشاعر معظّمه يعنى از مكّه به من و مشعر و عرفات، به شرط آنكه مقصود او از پياده رفتن صرفه 6 اخراجات 7 نباشد بلكه غرضش زحمت و مشقّت در راه خدا باشد، و اگر مقصود صرفهاى باشد و وسعت هم داشته باشد، سوارى بهتر است، و همچنين از براى كسى كه پيادهروى باعث ضعف از عبادت و دعا شود سوارى بهتر است.
يازدهم آنكه مُرافَقت 8 بكند با مركب و دابّۀ 9 خود، و زياده از تحمّل آن حيوان صامت بار نكند، بلكه اهل معنى در بالاى دابّه نمىخوابند مگر يك خواب سبك و كمى، و سنّت است كه صبح شام پايين آمده قدرى آن حيوان را راحت بكند، و در هر حالت ملاحظۀ آن حيوان كرده، رحم او بكند در اكل و شربش تا اينكه بجهت ظلم بر آن