89
و لَطمُ الوَجهِ والصَّدر وجَزُّ الشَّعرِ من النّواصى وَمَن أقام النُّواحةَ فقد تَركَ الصبرَ وأَخذَ فى غيرِ طريقه» 1.
«مردى از امام باقر عليه السلام پرسيد: «جزع» (بى تابى) چيست؟ امام عليه السلام بالاترين درجۀ بىتابى را بيان كرد و فرمود: «فرياد كشيدن، افسوس خوردن و ناله كردن و بر سر و روى خود كوبيدن و موهاى پيشانى خود را بريدن و هر كس نوحه گرى كند، صبر را از دست داده و راه نادرستى رفته است».
تحليل حديث
اوّلاً: اين روايت از نظر سند، ضعيف است، همچنان كه مرحوم مجلسى در مرآة العقول يادآور مىشود. 2
ثانياً: اين حديث از دو نظر ارتباطى به موضوع سخن ما ندارد:
1. خاستگاه اين روايت مصيبتهاى فردى و دنيوى است كه در پيشامدهاى ناگوار و آسيبهاى روحى، انسان شكيبايى خود را از دست مىدهد و حركات حساب نشدهاى مىكند، مثلاً فرياد مىكشد و بر چهرۀ خود مىزند، خود را بر در و ديوار مىكوبد و هرگز ارتباطى به مصائب دينى و ناگوارىهاى مذهبى ندارد كه انسان به خاطر مصيبتى كه بر دين او وارد شده، ناله و گريه كند. راهپيمايىهاى شيعيان در سوگ امامان بزرگوار، از نوع دوم است نه نوع اول.
2. مقصود از نوحه در حديث، نوحهگرى به باطل است.