2112 .«قال رسول اللّه صلَّى اللّٰه عليه و آله و سلَّم:
«ثلاثة حق على اللّه عونهم: الغازى فى سبيل اللّه، و المكاتب الذى يريد الاداء، و الناكح الذى يريد التعفف» 1
«يارى سه گروه بر عهدۀ خداوند است: مجاهدى كه در راه خدا مىجنگد؛ بردهاى كه در ازاء پرداخت پولى به دنبال آزاد سازى خويش است و كسى كهبراى عفيف ماندن، ازدواج كند».
3 .
«أتدرى ما حقّ العباد على اللّه؟». 2
« آيا مىدانى حق بندگان بر خداوند چيست؟».
البته پرواضح است كه هيچ بندهاى از پيش خود، حتى اگر قرنهاى متمادىبه عبادت خدا بپردازد، بر خداوند حقى ندارد. چرا كه تمام حول و قوۀ او و نعمتى كه به او داده شده است از خداوند است. او از پيش خود چيزى در راه خدانمىپردازد تا در مقابل، مستحق ثواب و پاداش باشد.
پس معناى حق بنده بر خداوند چيست؟
منظور از حقّ بندگان خدا، درادعيه و احاديثى كه گذشت، مقام و منزلتى است كه خداوند در مقابل طاعت و فرمانبردارى آنها به آنان مىبخشد و اين بخشش، از روى فضل و عنايت حقاست نه به جهت استحقاق بندگان.