153حيات و مماتش ثابت ويكسان است. ¹

به راستى، اگر با رحلت پيامبر صلَّى اللّٰه عليه و آله و سلَّم ارتباط ما با او مى‌گسست، خطاب و سلام روزانۀ ما به او، چه معنى داشت؟

پرسش و پاسخ:

اكنون اين سئوال مطرح است كه اگر واقعاً بين ما و كسانيكه مرده‌اند ارتباطى هست، آياتى مانند:

(فَإِنَّكَ لاٰ تُسْمِعُ الْمَوْتىٰ). ²

«تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى».

(وَ مٰا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ). ³

«تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش آنان كه در قبر خفته‌اند برسانى».

به چه معناست؟

پاسخ آن است كه، با توجه به آيات گذشته مراد از اسماع (شنواندن) در اينجا،«اِسماءِ مفيد و مؤثر» است و واضح است كه شنيدن اموات يا كسانيكه درقبرند، اگر در حال كفر مرده باشند، بى‌فايده است. مگر نه اين است كه پيامبر در ضمن حديثى