75

مقدّمه عقيده و شريعت

« عقيده » و « شريعت » دو واژه رايج در ميان د انشمندان اسلامى است . واژه نخست ، در مورد اصولى به كار مى رود كه خواسته واقعى در آنها ايمان است ، و هيچ گونه جنبه رفتارى و سلوكى ندارند هر چند ايمان و اعتقاد به آن اصول ، در رفتار انسان مؤثر است . كليه معارف اسلامى از توحيد گرفته تا آخرين جزئيات معاد ، از مقوله نخست است ، و تحصيل يقين در آنها در گرو وجود دليل قطعى از كتاب و احاديث متواتر و براهين عقلى است .

واژه دوم در مورد يك رشته احكامى به كار مى رود كه هدف از تشريع آنها ، عمل به آنها است ، خواه تحصيل يقين در مورد آنها امكان پذير باشد يا نه و لذا در اين مورد به حجت شرعى عمل مى كنيم هر چند يقين به صحت آن نداشته باشيم .

نكته اى كه بايد خوانندگان گرامى را به آن توجه داد ، اين است كه در مكتب شيعه در باب عقايد ، خبر واحد و ديگر ادلّه ظنى حجت نيستند ، و هرگز نبايد وجود خبر و روايتى را در جوامع حديثى نشانه عقيده مؤلف و يا شيعيان گرفت ، زيرا همان طورى كه يادآورى شد ، خاستگاه عقايد ، ايمان و اذعان است ، در حالى كه خبر واحد و نظائر آن چه بسا مفيد ظن هم نبوده ، تا چه رسد به اين كه يقين آور باشد .

از اين بيان روشن مى شود بسيارى از هجوم ها بر شيعه اماميه ، از ناديده گرفتن