235
پرسش 91
اجماع از ديدگاه شيعيان تنها زمانى حجت است كه معصوم در آن وجود داشته باشد. چنين سخنى بى معنا است؛ زيرا وقتى معصوم در كار باشد، چه نيازى به اجماع است؟!
پاسخ
حجيت اجماع، در حال ظهور امام معصوم ملاكى دارد و در زمان غيبت ملاكى ديگر.
زمانىكه امام عليه السلام ظاهر و آشكار باشد، سخنى كه از شخص او شنيده شود يا از او نقل كنند حجت است و ديگر نيازى به اجماع نيست.
اما اگر چيزى از او شنيده نشود و يا نقل نگردد، بلكه دو عادل نقل كنند كه مثلاً همۀ علماى مدينه در عصر امام صادق عليه السلام بر اين حكم اتفاق نظر داشتند و احدى را استثنا نكنند، در اين صورت اتفاق علما، كاشف از قول معصوم بوده و طريقى است بر شناسايى ديدگاه او. در اين صورت اجماع كاملاً مفيد و وسيلهاى است براى شناسايى قول معصوم.
در دوران غيبت حجيت اجماع ملاك ديگرى داردكه در كتابهاى اصول، آمده است.
پرسشگر تصور كرده است كه امام عليه السلام در ميان مجمعين مشخص است و مىگويد با وجود چنين اجماعى نياز به اجماع و اتفاق نيست؛ در حالى كه جريان خلاف آن است.