214زمينهاى براى تقيّه در ميان مسلمانان باقى نمىماند.
نتيجه
از مجموع آنچه گذشت نتيجه اين مىشود كه:
1 - تقيّه، ريشۀ قرآنى دارد و روش اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله و تأييد آن حضرت، گواه روشنى است بر تحقّق و جواز آن، در صدر اسلام.
2 - انگيزۀ تقيّه نمودن شيعه، پيشگيرى از كشتارهاى بىرحمانۀ شيعيان و طوفانهاى ظلم و ستمى بود كه اين مذهب را به نابودى تهديد مىكرد.
3 - تقيّه، به گروه شيعه اختصاص ندارد بلكه در ميان ساير مسلمانان نيز وجود دارد.
4 - تقيّه، به پرهيز در برابر كفّار و پنهان نگاه داشتن عقايد اسلامى از مشركان اختصاص ندارد، بلكه ملاك تقيّه كه حفظ جان مسلمانان است، عموميّت دارد و كتمان عقايد درونى در برابر هر دشمن خونريزى كه توان مقاومت در برابر او نباشد و شرايط مبارزه با وى فراهم نگردد، امرى لازم است.
5 - در صورت تفاهم اعضاى جامعۀ اسلامى، زمينهاى براى تقيّه در ميان مسلمانان باقى نخواهد ماند.