103ممكن است گفته شود: توسل به دعاى صالحان، در صورتى بى اشكال است كه كسىكه به او توسل مىجوييم در قيد حيات باشد، ولى اكنون كه انبيا و اوليا از جهان رخت بربستهاند، چگونه توسل به آنان مىتواند مفيد و عين توحيد باشد؟
در پاسخ به اين سؤال يا ايراد، يادآور مىشويم مؤثر و مفيد بودن توسل دو شرط بيشتر ندارد:
1 - فردى كه به وى توسل مىجويند، داراى علم و شعور و قدرت باشد.
2 - ميان توسل جويندگان و او ارتباط برقرار باشد
و در توسل به انبيا و اوليايى كه از جهان درگذشتهاند، هر دو شرط فوق (درك و شعور، و وجود ارتباط ميان ما و آنان) به دلايل روشن عقلى و نقلى، تحقق دارد.
وجود حيات برزخى يكى از مسايل مسلّم قرآنى و حديثى است در جايى كه، به گفته قرآن، شهداى راه حق حيات و زندگى دارند، مسلّماً پيامبران و اولياى خاص الهى - كه بسيارى از ايشان خود نيز شهيد شدهاند - از حيات برتر و بالاترى برخوردارند.
بر وجود ارتباط ميان ما و اولياى الهى دلايل بسيارى در دست است كه برخى را ذيلاً يادآور مىشويم:
1 - همۀ مسلمانان در پايان نماز شخص پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله و سلم را خطاب قرار داده و مىگويند: السّلام عليك أيّها النبي و رحمةاللّٰه و بركاته ؛ آيا آنان براستى كار «لغوى» انجام