194بررسى اين آيات، روشن مى‌گردد كه عبادت آن نوع گفتار و رفتارى است كه از اعتقاد به «الوهيت» ¹ سرچشمه بگيرد و تا چنين اعتقادى دربارۀ موجودى نباشد، خضوع و كرنش و يا تعظيم و تكريم او عبادت و پرستش نخواهد بود، به گواه اين كه قرآن وقتى دستور عبادت خدا را مى‌دهد به دنبالش مدلل مى‌كند كه جز او الهى نيست، چنانكه مى‌فرمايد:

«يٰا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مٰا لَكُمْ مِنْ إِلٰهٍ غَيْرُهُ » ²

«اى قوم من خدا را بپرستيد، براى شما خدايى جز او نيست.»

مضمون اين آيه در نُه مورد يا بيشتر وارد شده است و خوانندگان گرامى مى‌توانند به سوره‌هاى اعراف، آيات 65، 73 و 58 و هود، آيات 5، 61 و 84 و انبيا، آيۀ 25 و مؤمنون، آيه 23 و 32 و طٰه، آيۀ 14 مراجعه كنند.

اين تعبيرها مى‌رساند كه عبادت، آن خضوع و تذلّلى است كه از اعتقاد به الوهيت سرچشمه مى‌گيرد و اگر چنين اعتقادى در كار نباشد، آن را عبادت نمى‌نامند.

نه تنها اين آيه و مضمون آن، كه آيات ديگرى نيز بر اين حقيقت گواهى مى‌دهد؛ مانند:

«إِنَّهُمْ كٰانُوا إِذٰا قِيلَ لَهُمْ لاٰ إِلٰهَ إِلاَّ اللّٰهُ يَسْتَكْبِرُونَ » ³