106دقت در مفاد آيه مى‌رساند كه مقصود يك معناى وسيع است؛ اعم از توقف هنگام دفن يا وقوف پس از آن.

زيرا دو جمله، مجموعِ مضمون آيه را تشكيل مى‌دهد و آنها عبارتند از:

الف - «لاٰتُصَلِّ عَلىٰ أَحَدٍ مِنْهُمْ مٰاتَ ابَداً»

لفظ «وٰاحِدٍ» به حكم اين‌كه در سياق نهى واقع شده، مفيد استغراق افراد است و لفظ «أَبَداً» مفيد استغراق زمانى است و معناى جمله چنين است:

«براى هيچ كس از منافقان و در هيچ زمان نماز مگزار.»

با توجه به اين دو لفظ، مى‌توان به روشنى به دست آورد كه مقصود از جمله، خصوصِ نماز بر ميت نيست؛ زيرا نماز بر ميت فقط يك بار قبل از دفن انجام مى‌گيرد و ديگر قابل تكرار نيست، پس اگر مقصود خصوص نماز ميت بود، نيازى به آوردن لفظ «أَبَداً» نبود و تصور اين كه اين لفظ به منظور افادۀ «استغراق افرادى» است، كاملاً بى‌مورد است؛ زيرا جملۀ «لاٰ تُصَلِّ عَلىٰ أَحَدٍ» مفيد چنين شمول و استحباب است، ديگر لزومى ندارد كه بار ديگر به بيان آن بپردازد.

گذشته از اين، لفظ «ابدا» در لغت عرب براى استغراق «زمانى» است نه «افرادى»؛ مانند: «وَ لاٰ أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوٰاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَداً.» ¹

بنابر اين مفاد جملۀ نخست اين است كه: «هيچگاه براى احدى از