101كوه.اين كلمه به اسامى مختلفى اضافه شده است كه در اينجا ثنيههايى (گردنههايى)را كه در حديث و سيره از آن ياد شده و در تحقيق خود بدانها دست يافتهام،ذكر مىكنم.
ثنىّ:
دهكدهاى است از دهكدههاى عراق كه صهيب بن سنان از آنجاست.
ثنيّة الحوض:
در حديث سلمة بن اكوع آمده است كه گفت:با پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از عقيق به راه افتادم و چون به ثنيه (گردنهاى)كه به آن ثنية الحوض مىگويند و در عقيق واقع است رسيديم، آن حضرت با دست خود به طرف مشرق اشاره كرد...تا آخر حديث.
ثنية السفلى و ثنية العليا:
-«ثنية العليا و ثنية السفلى».
ثنية العائر:
گردنهاى نزديك مدينه است و پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در راه هجرت از آنجا عبور كرد.
ثنية العليا و ثنية السفلى:
در سنن ابن ماجه آمده است كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از ثنية العليا وارد مكه مىشد و هرگاه مىخواست خارج شود از ثنية السفلى خارج مىشد.ثنيۀ عليا همانجايى است كه امروزه به آن«معلاة»مىگويند و عبارت است از بخش بالاى مكه و در حال حاضر به محلّه و بازار ميان حجون و مسجد الحرام اطلاق مىشود.گورستان مكه در«معلاة»جاى دارد.
ثنيۀ سفلى عبارت است از«مسفله» كه شامل منطقۀ پايين مسجد الحرام مىشود.«كداء»(به فتح كاف)جزو ثنيۀ عليا يا معلاة است و«كدى»(به ضمّ و ياى مقصود)در قسمت بالاى مكه قرار دارد.گفتهاند:فتحه بده و داخل شو و ضمّه بده و بيرون رو.منظورشان از اين عبارت اين است كه: هرگاه خواستى از مكه خارج شوى از كدى(به ضمّ كاف) خارج شو و هرگاه خواستى وارد مكه شوى از كداء(به فتح كاف) درآى.
ثنيّة الغزال:
ميان دو حرّه،تپۀ بلندى است كه به شمال عسفان مشرف است و راه عمومى ميان مكه و مدينه از آن مىگذرد.اين تپه كه دروازۀ ميان شمال حجاز و جنوب آن به شمار مىآيد،به نام «غزال»معروف بوده است.
ثنية لفت:
-«لفت».