21مىشود از نظر مالى هم تمكن خواهد داشت حفظ اين مال لازم نيست. 1* * *
الشيخ التبريزي قدس سره: در سالى كه تمكن مالى دارد به حج برود ولو از طريق غير رعايت نوبت، بايد تحفّظ بر مال كند، ولى اگر تمكّن ندارد حفظ استطاعت براى سالهاى ديگر واجب نيست و اگر در غير اشهر حج تمكّن مالى پيدا كرد در صورت اطمينان و علىالاحوط در صورت احتمال به اجتماع ساير شرايط تحفظ واجب است. 2الشيخ الصافي: احتياط اين است كه اگر مطمئن است. . . 3
تمكّن مالى دارد، ولى تمكن جسمى ندارد
س: كسى كه از نظر مالى مستطيع بوده و براى حج ثبتنام كرده، لكن در سال جارى كه زمان اعزام وى رسيده، پزشك قانونى به دليل بيمارى يا كهولت سنّ اذن حج نداده، آيا مستطيع است و حج واجب است يا نه؟ و آيا تا زنده است استنابه بكند يا نه؟
الإمام الخميني قدس سره: بر مريضى كه قدرت رفتن ندارد يا براى او حرج و مشقت زياد دارد واجب نيست. 4السيد الخوئي قدس سره: بر مريض مباشرت واجب نيست، ولى بايد نايب بگيرد. 5السيد الگلپايگاني قدس سره: بلكه دربارۀكسى كه حج بر او مستقر نشده است اگر از نظر مالى در مشكل نمىافتد نائب گرفتن مطابق با احتياط است. 6وفي المناسك العربي: بل الأحوط ذلك لمن لم يستقرّ عليه الحجّ أيضاً إن كان