456هيچيك از فرامين عثمانى، بسته شدن راه بصره به تلافى مشكلات ايجاد شده براى حجاج آسياى ميانه را ادعا نمىكند، ليكن نقش اين مسائل را نيز نمىتوان از نظر دور داشت.
اما راهى كه عثمانىها به عنوان جايگزينى براى مسير فوق در برابر حجاج ايرانى قرار داده بودند، بسيار پر مخاطره و ترسناك بود.
در حكمى به تاريخ 978، نگرانىهاى حاكمان عثمانى در خصوص اين راه آورده شده و دليل مسدود شدن آن، سلب آسايش حجاج از جانب قزلباشها خوانده شده، كه در ساحل خليج فارس مرتكب شرارتها مىشدهاند و جلوگيرى از اعمال آنان بيان گرديده است. با تمام حسن نيت، متضرّرين اصلى، مسدود شدن اين راه را نيز حجاج مخلص مىدانند.
1 DM 41 ,.583 ./245 )879( a
در حكمى به بيگلربيگى لحسا آمده است:
«از آنجا كه از لحسا تا مكه 20 روز راه است و بيشتر حجاج بدان خاطر اين راه را ترجيح مىدهند. على رغم تحصيل ماليات ميرى فراوانى، حجاج عازم از اين مسير، طواف كعبه بدون اجازت پادشاه را جايز ندانسته و فايدهاى در آن نمىبينند. از اينرو، علما تقاضا كردهاند تا نسبت به تردّد حجاج از اين راه، فرمان صادر گردد. تحقيق شود كه آيا در صورت صدور اجازت تردّد، احتمال دارد كه افرادى از قزلباشها آمده، در ميان حجاج وارد شوند. در صورتى كه اين احتمال وجود ندارد، مسير مناسب براى حركت حجاج به صورت مشروح و مفصل اعلام شود.»
DM 41 ,s 583 /245 )72 /R /879)
گذرگاه بصره كه از لحسا مىگذرد، در زمانهاى مختلف به سببهاى سياسى، باز و مسدود مىشد. اوليا چلبى در توصيف حج خود، در سال 1083، از حجاجى كه از بصره آمده بودند، بحث مىكند. اينان حجاجى بودند كه از راه شام نرفته و از گذرگاه بصره عزيمت