388حسام السلطنه شرحى هم از اماكن متبركه قبا به دست داده كه جالب توجه است. ¹ نايب الصدر نيز افزون بر شرحى كه از مسجد قبا و بقعه‌هاى اطراف داده، كتيبه‌هاى تركى آنجا را نيز ضبط كرده است. ²

با اين حال، در سفرنامه‌هاى موجود كمتر اشارتى به زيارت اماكن مختلفى كه در مدينه و اطراف آن بوده، مانند مساجد فتح، مسجد غمامه، و حتى مسجد قبا و جز آن شده است. البته اين اماكن از نگاه تيزبين كسانى كه معرفت تاريخى داشتند، پنهان نبوده است. ميرزا محمد مهندس كه طى سفرى در سال 1292 - به همراه فرهاد ميرزا - جغرافياى مدينه را نگاشته، از اين قبيل اماكن در مدينه و اطراف آن ياد كرده است. ³

در مكه، زيارت قبرستان حَجون يا مَعْلاة كه ايرانى‌ها آن را قبرستان ابوطالب مى‌نامند و محل دفن حضرت خديجه، عبدمناف، عبدالمطلب و ابوطالب بوده و هر كدام بقعه‌هاى مخصوصى داشته‌اند، جزو زياراتى است كه شيعيان به آن علاقه زيادى داشته‌اند. نايب الصدر در سال 1305 آنجا را زيارت كرده و گزارش بقعه‌هاى موجود در آن را داده است. وى اشاره به روضه‌خوانى شيعيان در آنجا كرده و نام ذاكرين را هم آورده است. ⁴ در بقعه حضرت ابوطالب لوحى آويزان بوده كه متن نوشته آن را كه از سال 1299 بوده، نايب الصدر نقل كرده است. ⁵ كازرونى نيز به تفصيل از وضعيت قبرستان ابوطالب و بقعه‌هاى موجود در آن سخن گفته و اشاره به زيارت مكرر خود از آنجا كرده است. ⁶ حسام السلطنه نيز از زيارت قبور قبرستان ياد شده، ياد كرده و به خطا آنجا را شعب ابى‌طالب تصور كرده است.» ⁷

البته نايب الصدر و فراهانى كاملا متوجه اين نكته بوده و شعب ابى‌طالب را همانجايى دانسته‌اند كه محل تولد پيغمبر(ص) در آن واقع شده است. ⁸ ميرزا داود شرحى مفصل از قبرستان و مدفونين آن آورده و شرح حال خديجه، عبدالمطلب و ابوطالب را در سفرنامه‌اش آورده است. ⁹