368شيعهها در ايام عاشورا روضه خوانى مىكنند. از جمله سيد ابوالفضل كه يكى از مطوفين و داماد موسى بغدادى، كه موسى بغدادى نيز شيعه و از تجّار معتبر و اغلب معاملات شريف مكه با اوست.» 1 همو اشاره مىكند كه پس از اعمال حج كه از مكه عازم مدينه بودهاند، در «شب هشتم عاشورا محَرَّم، حجاج عجم جمع شده و بىتقيه روضه خوانى مفصلى كردند و اهالى رابغ هم اغلب جمع بودند.» 2 همين گروه در منازل بعدى نيز مراسم روضه خوانى برپا مىكردند. 3 نايب الصدر هم در سال 1305 از مطوفين ياد كرده كه «غالب شيعه هستند». 4
فراهانى در سال 1302 از بهبود روابط مكيان با حجاج عجم سخن گفته مىنويسد: «سابقا در مكه، اهالى، حجاج عجم را كه شيعه بودند بسيار اذيت مىكردند و آنها هم كمال تقيّه را مىنمودند، و در اين اوان به واسطه ضعف دولت روم و قانون فرنگى مآبى كه درآنجا معمول شده و قوّت دولت عجم، اين رسم به كلى متروك و اذيتى نسبت به عجم نمىشود و اگر تقيّه هم نكنند كسى متعرض نخواهد شد و كمال احترام را از عجمها دارند.» 5
نايب الصدر در شرح تحقير ايرانيان در مكه در سال 1305 از اطفال مكى ياد مىكند كه دور يك ايرانى را گرفته او را به استهزاء گرفته بودند. 6 نجم الملك در سال 1306 با اشاره به تبعيضى كه در مكه ميان عرب و عجم گذاشته مىشود، و نقل حكايتى از كتك خوردن يك زائر ايرانى به خاطر همراه بردن گيوههايش به داخل مسجد الحرام، مىنويسد: اين ايرادات همان - تنها - بر حجاج ايرانى است.
اعراب مختلف، نعلين زير بغل گذاشته وارد مسجد مىشوند و احدى متعرّض آنها نمىشود. خلاصه اين است كه به سبب مجهولى، همه ساله مردم ايران در زحمت و مشقتاند.» 7
امين الدوله در سال 1316 از خانهاى كه براى اقامت وى در نظر گرفته شده بوده و