309حجه كه عيد قربان است، تا روز دوازدهم، در صحراى منا مى‌ماند، يا به اصطلاح دو شب را در آنجا «بيتوته» مى‌كند. در اين سه روز، رَمْى جَمَرات و قربانى مى‌كند و سر خود را مى‌تراشد يا كوتاه مى‌كند. در اين بين يا بعد از روز دوازدهم، به مكه بر مى‌گردد و اعمال باقى ماندۀ خود را شامل طواف، نماز طواف، سعى صفا و مروه و طواف نساء تمام مى‌كند و بدين‌سان، بخش دوم نيز كه «حج تمتّع» است پايان مى‌يابد.
درست است كه انجام حج، در عمر يك مرتبه واجب مى‌شود؛ اما هر شخصى مى‌تواند حج مستحبى نيز به جا آورد كه همان اعمال پيش گفته را انجام مى‌دهد. همچنين مى‌تواند به نيابت از افرادى كه حج بر آنان واجب بوده و انجام نداده‌اند، به حج مشرّف شود.
زائران خانه خدا در هر سفر، بيشتر كسانى هستند كه براى انجام «حجّ تمتع» عازم مى‌شوند. زائران، پيش يا پس از اعمال حج، مدينه را هم زيارت مى‌كنند. اين زيارت گرچه واجب نيست و ربطى به اعمال حج ندارد، اما تقريباً در هيچ موردى ترك نمى‌شود.
گفتنى است در اعمال حج، هيچ تفاوتى ميان مذاهب اسلامى وجود ندارد و به جز در برخى از احكام فرعى، تمام مذاهب اسلامى به طور مشترك و در زمان تعيين شده، اين اعمال را برگزار مى‌كنند.
به همين دليل، انجام اين فريضه براى ايرانيان نيز كه از همان قرون نخست ظهور اسلام، آن را پذيرفتند، امرى رايج بوده و انجام اين سفر در فرهنگ دينى آنان، به‌طور طبيعى نهادينه شده است.
روزگارى كه ايرانيان بر مذهب سنت بودند و زمانى كه به مذهب تشيّع در آمدند و در همه ادوار، براى انجام اين فريضه، راه طولانى اين سفر را طى كرده و اعمال حج را انجام مى‌داده‌اند.