253كند و اذن حاصل نمايد و ضررى بيشتر از سفر حج نبوده است و به اين سبب مستطيعان و ضعفا و عجزه بلاد اسلام، روز و شب بد و نفرين به جان پادشاه عصر و حكام زمان خود مىكردند.
در سفرنامه عياشى كه پيش از اين گزارش آن را آورديم به باجگيرى اعراب و دولت عثمانى از زائران ايرانى اشاره كرديم. دوسرسو نيز كه كتاب خود را تحت عنوان «علل سقوط شاه سلطان حسين» بر پايه يادداشتهاى كروسينسكى نوشته درباره سياست شاه عباس مىگويد: «شاه عباس دانست كه فريضه حج باعث خروج مبالغ هنگفتى طلا از كشور مىشود؛ جز هزينه راه دور، ماليات و باجگيرىهاى دولت عثمانى و اعراب ميان راه، مبالغ هنگفتى از كشور خارج كرد». وى در ادامه از سياست آباد كردن حرم امام رضا(ع) در مشهد و رفتن پياده براى زيارت آن را بر اساس همين سياست مىداند؛ او بر اين باور است كه اين سياست تا اواخر عهد صفوى دنبال مىشده است.