284نشده است. گرچه صاحب «وسائل الشيعه» بابى را تحت عنوان «استحباب وقوع نماز واجب پيش از جماعت با مخالف و يا پس از آن» منعقد كرد، در هيچ روايتى از روايات گزارش شده، امر به اعاده و يا قضاى عمل تقيه‌اى، هرچند از روى استحباب، ندارد.
قلمرو دلالت اخبار
از جمله مباحث مهم در بحث تقيه آن است كه آيا فعلى و عملى كه از باب رعايت تقيه، موافق اهل سنت و بر خلاف نظر فقهى شيعه انجام شده، مجزى است؟ تفصيل اين بحث در تقيه خوفى آمده و از بحث ما خارج است. آنچه با تقيه مداراتى ارتباط دارد، اين است كه فقها اختلاف كرده‌اند؛ برخى از آنان عمل بر طبق تقيه مداراتى را مجزى از مأموربه واقعى نمى‌دانند و مهم‌ترين دليل آنان اين است كه نماز با آنان، نماز واقعى نيست. بلكه صورت نماز است؛ زيرا در روايات عنوان اقتدا نيامده است. آيت الله خويى پس از نقد و بررسى روايات مربوط به تقيه مداراتى در ذيل عنوان «تنبيه» مى‌نويسد:
نماز با اينان مانند نماز پشت سر امام عادل نيست؛ بلكه بر اساس آنچه از روايات استفاده مى‌شود صورت نماز است كه اهل سنت آن را نماز مى‌پندارند. از همين‌جاست كه در روايات عنوان اقتدا وارد نشده، بلكه تنها خواندن نماز با آنها مورد تأكيد است. بنابراين نمازگزار بايد با آنها وارد نماز شود و اذان و اقامه و قرائت را براى خودش، به‌گونه‌اى كه صدايش را ديگران نشنوند، بخواند. هيچ روايتى دلالت ندارد كه نماز با آنها واقعى است. بلكه در برخى از روايات آمده است نماز پشت سرِ آنها به منزله نماز پشت سر ديوار است. 1
نقد و بررسى
به نظر مى‌رسد اين نظريه درست نباشد؛ زيرا با دقت در روايات وارده در باب، كه مورد قبول حضرت ايشان نيز مى‌باشد، مى‌توان گفت كه شركت در نماز جماعت اهل