251
تقيه مداراتى
محمد فاضل لنكرانى
ميقات حج، شماره 3، بهار 1372ه .ش
نوشتار حاضر متن رساله‌اى است مختصر درباره تقيه و اقسام آن. در اين نوشتار نخست معناى تقيه مطرح شده و به معناى تحفظ و خودنگهدارى دانسته شده است. اقسام تقيه، عنوان بخش بعدى نوشتار است. نويسنده محترم در اين محور، تقيه را به سه قسم تقسيم كرده: تقيه خوفى، تقيه كتمانى و تقيه مداراتى؛ سپس هر يك از اين سه قسم را به صورت مستقل تعريف و آيات و روايات مربوط به آنها را مطرح كرده است. از ديدگاه نگارنده در تقيه خوفى، تحفظ در رابطه با جان، مال، عرض و حيثيت خود يا ديگر برادران پيرو مذهب حق است. تقيه كتمانى، در رابطه با حفظ مذهب حق و جلوگيرى از زوال آن به دست قدرت‌هاى حاكم و سلطه‌گر است و تقيه مداراتى در رابطه با حفظ وحدت مسلمين در برابر استكبار ضد اسلام، حفظ مذهب حق در رابطه با مسلمان بودن پيروان آن و حفظ حيثيت ائمه بزرگوار شيعه است.
مقدمه
«تقيه» از كلماتى است كه نه تنها علما و دانشمندان در استعمالات و گفت‌وگوهاى خود به كار مى‌برند، بلكه توده مردم نيز با مفهوم اجمالى آن آشنا بوده، به لحاظ مشروعيتى كه دارد آن را مورد عمل قرار مى‌دهند. با اين وصف، مفهوم واقعى و اقسام آن براى عموم، كاملاً روشن نيست. درحالى‌كه نياز شديدى به يادگيرى و دقت در