223
قربانى در منا و مشكل اسراف
محمدجواد ارسطا
ميقات حج، ش25، پاييز 1377ه .ش
مقاله پيش‌رو به مسئله قربانى در منا و مشكل اتلاف و اسراف گوشت‌هاى قربانى مى‌پردازد. نگارنده پس از بيان مقدمه، مشكلات قربانى در عصر حاضر را مطرح و بررسى مى‌كند. از ديدگاه نويسنده، از جمله مشكلاتى كه در عصر حاضر در مورد قربانى كردن در حج تمتع پيش آمده، مسئله اتلاف و اسراف گوشت‌هاى قربانى در حدى بسيار وسيع است. اين معضل، به جهت نوظهور بودن، در كتب فقهى مورد بحث قرار نگرفته است؛ البته اخيراً برخى از فقهاى معاصر بدان پرداخته و صريحاً فتوا به عدم جواز چنين اسرافى داده‌اند. از آنجا كه اين نظريه، على‌رغم طرح تفصيلى ادله خود، مورد توجه دقيق بعضى از فضلا و صاحب‌نظران قرار نگرفته و اشكالاتى بر آن مطرح شده است و نيز با عنايت به آثار اجتماعى مهمى كه از عمل به اين فتوا حاصل مى‌گردد، نگارنده درصدد برآمده است كه با تحريرى نسبتاً جديد از نظريه مزبور، اشكالات وارد شده بر آن را پاسخ گويد. بدين منظور، نخست خلاصه‌اى از مهم‌ترين دلايل نظريه را مطرح نموده و سپس، اشكالات وارد شده را نقد و بررسى كرده است. ايشان در پايان نتيجه گرفته‌اند كه با توجه به ادله حرمت اسراف و قوت و شمول آنها، ذبح قربانى به گونه‌اى كه منجر به اسراف و اتلاف آن شود، جايز نيست و در اين مورد، فرقى بين ذبح در منا و خارج از منا نيست.
يكى از واجبات حج، ذبح قربانى در مناست كه در اصل وجوب آن، بين مسلمانان، اختلافى نيست. علامه حلى در كتاب «تذكرة الفقها» مى‌گويد:
«هَدْي التمتع واجب باجماع