592وى نقل شده است كه اگر برادرم را ديده بودم، ديگر قبرش را زيارت نمى‌كردم. 1
و نيز او در موضع ديگرى از قول احمد بن حنبل مى‌گويد: «مسلماً زيارت قبور براى مردان مستحب است، ولى آيا مى‌توان آن را براى زنان مكروه دانست؛ بنابر دو روايتى كه در اين مورد وارد شده است كه طى آن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به عايشه فرموده است: اگر به زيارت قبور رفتى يا گذارت از آن‌جا افتاد بگو: «السلام عليكم دار قوم مؤمنين» لذا نبايد آن را مكروه دانست». 2
عبدالرحمن نووى فقيه بزرگ مذهب حنبلى نيز عقيده دارد: نصوص فقهى شافعى و اصحاب وى دلالت دارد بر اين كه زيارت قبور براى مردان مستحب است و علماى مسلمان نيز بر همين نظرند، به طورى كه ابن عبدالبرّ ادعاى اجماع كرده است و دليل خود را علاوه بر اين اجماع، صحيحۀ مشهور نبوى مى‌داند. اما در مورد حكم زيارت براى زنان بايد گفت: صاحب المهذّب و نيز البيان عقيده دارند كه ظاهر حديث نبوى بر عدم جواز دلالت دارد، ولى اين نظرى غيرمشهور و شاذّ است و بايد گفت: اكثر علما به كراهت آن نظر داده‌اند، در حالى كه الرويانى در كتاب البحر دو نظر را بيان كرده است:
الف . كراهت كه نظر مشهور است.
ب . جواز كه از نظر من نيز اين قول قابل قبول است، ولى شرطش آن است كه موجب فتنه نشود. 3
بدين ترتيب وى نيز نه تنها به كراهت زيارت قبور براى زنان نظر ندارد، بلكه صراحتاً در صورت عدم وجود فتنه و مشكل، به جواز آن فتوا مى‌دهد.
ب . نظريۀ عالمان مذهب حنفى
مى‌دانيم كه پيروان مذهب حنفى از اكثريت عددى در جهان اسلام برخوردارند و مدرسه‌اى بزرگ همچون الازهر مروّج اين انديشه است، لذا بررسى اقوال علماى اين