199باستانشناسان و مورخان اديان اطلاعات مهمى را از ميراث زايران و سنت و معنويت و آداب و ادبيات زيارت در فرهنگها و آيينهاى مختلف در دورانهاى گذشته در اختيار ما مىنهند. از مطالعات تطبيقى - تاريخى و پديدار شناختى زيارت و زايرى و مناسبات آن با ديانت و ديندارى نيز چنين استنباط مىشود كه نسبت، رابطه يا مواجه زايرانه با «چيزها» با امرالوهى، قدسى و متعالى كه هر سه از عناصر بنيادين تجربههاى دينى هستند سخت و استوار درتنيده است. 1
يكى از سنتها و خصلتهاى پسنديدۀ مردم ايران باستان، نيكى و نيكوكارى و كمك به همنوع و اهداى نذور به معابد و اماكن مقدس بوده است و اين عمل را جزء وظايف ملى و مذهبى خود مىدانستهاند. در هر دين الهى، نذر و نياز و داد و دهش و خير و خيرات و نيكوكارى از وظايف عمدۀ پيروان آن دين به شمار مىرود و پيامبران الهى بر اين مطلب تأكيد فراوانى نمودهاند.
ايرانيان باستان پيرو آيين يكتاپرستى زرتشت بودهاند و در كتاب مذهبى آنان يعنى "اوستا" در بخش گاتها چنين آمده است:
اوستا با نويسۀ فارسى
اتراتوم زرتوشترو تنوس چيت خوخياو اوتنم ددائيتى پئوروتات مننگهس چاونگهوش مزدا شيوتنهيا اشايى ياچا اوخذ خياچا سروشم خشتروم چا(يسنا - هات 33 - بند14)
14. زرتشت همۀ جسم و جان خود را با گزيدهترين منش پاك خود چون پيشكشى بىارزش به خداوند خرد (هديه - فديه) نيازمى كند و با فرمانبردارى از دستورات الهى و سرسپردگى كردار و گفتار و همۀ نيروى خود را به اشا ارمغان مىآورد. 2