70نفس از بدنى كه با آن خُلق تناسب دارد، به بدن ديگرى كه مربوط به خُلق ديگر است، منتقل مى‌شود و اين انتقال پيوسته ادامه مى‌يابد تا زمانى كه تمام اخلاق مذمومه‌اى كه قابل زوال است از نفس انسانى زائل شود و در صورتى كه خُلقى قابل زوال نباشد، در نفس مستقر شده و در نتيجه نفس در قالب همان بدنى كه متناسب با آن خُلق است، باقى خواهد ماند. ¹

ملا صدرا(قدس سره) در ادامه مطلب به آيه شريفه:

كُلَّمٰا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنٰاهُمْ جُلُوداً غَيْرَهٰا لِيَذُوقُوا الْعَذٰابَ (نساء: 56)

هرگاه پوست‌هاى تنشان [در آن] بريان گردد [و بسوزد]، پوست‌هاى ديگرى به جاى آن قرار مى‌دهيم تا كيفر [الهى] را بچشند.

نيز استناد كرده و آن را مشير به تبدّل ابدان مثاليه به شكل ياد شده دانسته است. ²

2. تكامل برزخى از ديدگاه فلاسفه معاصر

از آنجا كه مشكل اساسى در بحث تكامل برزخى، نياز حركت به ماده است، فلاسفه معاصر نيز تلاش سزاوارانه‌اى در تبيين تكامل برزخى كرده‌اند كه به اجمال، برخى از ديدگاه‌ها را بيان مى‌نماييم:

الف) امام خمينى و تكامل برزخى

امام خمينى(قدس سره) از سويى تجرد عقلانى را منتهاى سير نفس انسانى دانسته و از سويى رسيدن به اين مرحله از كمال را متوقف به ورود انسان