175
31. خليفه (جانشين)
بهترين چيزى كه انسان جانشين بعد از خودش قرار مىدهد سه چيز است: فرزند صالحى كه برايش دعا كند، [سنت] و صدقه جاريهاى كه پاداش آن به او مىرسد و دانشى كه پس از او بدان عمل شود. 1
32. كتابت (نوشتن)
قرآن در آيه 12 سوره يس مىفرمايد:
إِنّٰا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتىٰ وَ نَكْتُبُ مٰا قَدَّمُوا وَ آثٰارَهُمْ وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنٰاهُ فِي إِمٰامٍ مُبِينٍ . 2
به يقين ما مردگان را زنده مىكنيم و آنچه را از پيش فرستادهاند و تمام آثار آنها را مىنويسيم و همه چيز را در كتاب آشكار كنندهاى برشمردهايم!
با دقت و تأمل در كلمات سَنَكْتُبُ و آثٰارِهِمْ معلوم مىشود، چنانكه اعمالى كه انسان در دنيا انجام مىدهد، ثبت مىشود، باقيات الصالحات او نيز ثبت مىشود و طبق آيه 10 سوره شريفه فاطر، آنگونه كه اعمال قبل از مرگ، در رفعت مقام انسان مؤثر است، افعالى كه پس از مرگ به او ملحق مىشود، در رفعت مقام او تأثيرگذار است.
امام صادق(ع) نيز مىفرمايد:
يَدْخُلُ عَلَى الْمَيتِ فِي قَبْرِهِ الصَّلَاةُ وَ الصَّوْمُ وَ الْحَجُّ وَ الصَّدَقَةُ وَ الْبِرُّ وَ الدُّعَاءُ وَ يكتَبُ أَجْرُهُ لِلَّذِي يفْعَلُهُ وَ لِلْمَيتِ.