76

دسته اول: رواياتى كه اقتدا به عامه را در حكم عدم اقتدا دانسته است

صحيح زراره

محمّد بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ محمّد بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ محمّد عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ محمّد الْحَجَّالِ عَنْ ثَعْلَبَةَ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ(ع) عَنِ الصَّلَاةِ خَلْفَ الْمُخَالِفِينَ فَقَالَ مَا هُمْ عِنْدِي إِلَّا بِمَنْزِلَةِ الْجُدُرِ. ¹

زراره مى‌گويد از امام باقر(ع) در مورد نماز پشت سر مخالفين پرسيدم. حضرت جواب دادند آنان در نظر من در حكم ديوار هستند.

تقريب استدلال

در اين روايت صحيح‌السند، ² امام باقر(ع) مخالفين را به منزله «ديوار» دانسته‌اند كه خود، كنايه از بى‌اثر بودن چنين اقتدايى است. پس اين روايت دلالت بر عدم انعقاد جماعت مى‌كند. نكته مهم در اين روايت اين است كه موضوع آن، مخالفين است كه شامل همه عامه مى‌شود، خواه ناصبى باشند خواه غيرناصبى. در مقابل، رواياتى است كه از اقتداى به «ناصبى» نهى كرده است كه خواهد آمد.

دسته دوم: روايات شامل عناوين خاص

1. عنوان «اهل الولايه»

معتبره «فضل بن شاذان»

حدثنا عبد الواحد بن محمّد بن عبدوس النيسابوري العطار رضي الله عنه بنيسابور في شعبان سنة اثنتين و خمسين و ثلاثمائة قال حدثنا علي بن محمّد بن قتيبة النيسابوري عن الفضل بن شاذان قال سأل المأمون علي بن موسى الرضا(ع) أن يكتب له محض الإسلام