157اگر سوره تمام شد، ولى سوره امام تمام نشده چه كنم؟ فرمود: تكبير و تسبيح خدا بگو؛ چراكه اين به منزله قنوت، تكبير و تهليل است.

تقريب استدلال

در اين روايت ابتدا از اقتداى به مخالف نهى شده كه ظهور در فساد اقتدا دارد و در ادامه، امام(ع) به قرائت مأموم در حال قرائت امام جماعت، جواب مثبت دادند. بنابراين خواندن قرائت پشت سر مخالف نتيجه عدم اقتداست. عده‌اى از فقها به اين وجه براى بيان عدم صحت اقتدا به مخالف تصريح كرده‌اند. ¹

اشكال

بين قرائت و عدم تحقق اقتدا تلازمى نيست. شاهد اين امر نيز روايات متعددى ² است كه در بعضى صور در نماز جماعت صحيحه، امر به قرائت نماز كرده يا مأموم را در خواندن يا ترك قرائت مخير مى‌كند؛ مانند نماز اخفاتيه و جهريه‌اى كه صداى امام را هرچند به صورت همهمه نمى‌شنود. بنابراين نمى‌توان از امر به قرائت خلف‌الامام، عدم تحقق اقتدا را نتيجه گرفت.

پاسخ

گرچه بين لزوم قرائت در برخى فروض و بين عدم اقتدا ملازمه‌اى وجود ندارد؛ به نظر مى‌رسد تلازم ميان لزوم قرائت به نحو مطلق و عدم اقتدا انكارناپذير است.

طايفه سوم: روايت تتميم نماز جمعه به چهار ركعت

موثّقه زراره

محمّد بن الحسن باسناده عَن الحسين بن سعيد عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ حُمْرَانَ قَالَ قَالَ لِي أَبُوعَبْدِاللهِ(ع) إِنَّ فِي كِتَابِ عَلِيٍّ(ع) إِذَا صَلَّوُا الْجُمُعَةَ فِي وَقْتٍ فَصَلُّوا