154است. با توجه به اين فضا امام باقر(ع) فرموده اميرالمؤمنين(ع) را به راوى يادآور مى‌شود كه

«مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَلَا صَلَاةَ لَهُ».

ولى شيخ حرّ عاملى اين حديث را در

«بَابُ اسْتِحْبَابِ حُضُورِ الْجَمَاعَةِ خَلْفَ مَنْ لَا يُقْتَدَى بِهِ لِلتَّقِيَّةِ» نقل كرده است. ¹ آنچه باعث شده است اين روايت با اهل تسنن ارتباط پيدا كند، جمله‌اى است كه امام(ع) در ادامه ذكر فرموده و زراره آن را پى گرفته است. امام باقر(ع) هنگام خروج راوى مى‌فرمايند:

«لَا تَدَعِ الصَّلَاةَ مَعَهُمْ وَ خَلْفَ كُلِّ إِمَامٍ» . تعبير

«كلّ امام» پرسشى در ذهن زراره پديد آورده كه حتى در صورت اينكه امام، ايمان نداشته و شيعه نباشد نيز، مى‌توان به وى اقتدا كرد؟ امام باقر(ع) در جواب به اين نكته اشاره مى‌فرمايند كه شركت در چنين نمازى لازم نيست و فرموده اميرالمؤمنين(ع) شامل اين صورت نمى‌شود؛ چراكه عذر بزرگى چون عدم صلاحيت اقتدا وجود دارد. در نهايت، حضرت اين نكته را بيان مى‌كنند:

«يَا زُرَارَةُ أَمَا تَرَانِي قُلْتُ صَلُّوا فِي مَسَاجِدِكُمْ وَ صَلُّوا مَعَ أَئِمَّتِكُم» . از اين بيان امام(ع) روشن مى‌شود كه اين جمله را حضرت قبلاً بيان كرده‌اند. علامه مجلسى در اين زمينه مى‌فرمايند: «چه بسا راوى اين جمله حضرت را نقل ننموده يا اين جمله را حضرت در مقام ديگرى بيان نموده‌اند». ²

مجلسى اول نيز احتمال داده‌اند اين كلام از گفتار قبلى امام(ع) مفهوم بوده، ولى زراره نفهميده است. ³

نتيجه اينكه ذيل روايت، به روشنى صلاحيت مخالف براى امامت را نفى مى‌نمايد. بنابراين تعبير

«لَا تَدَعِ الصَّلَاةَ مَعَهُمْ وَ خَلْفَ كُلِّ إِمَامٍ» نيز ظهور در اقتداى حقيقى ندارد؛ چون اوّلاً ممكن است امام(ع) اين عبارت را كلّى و از روى تقيه بيان كرده باشند؛ ⁴ ثانياً محتمل است كه مراد از نماز خواندن پشت سر هر امامى به قرينه ذيل روايت، يعنى