82
منزلت عقل در معرفت دينى، از ديدگاه وهابيان
وهابيان نيز به تبع ابنتيميه و محدثان حنبلى، هيچگاه به عقل، به عنوان منبعى براى فهم حقايق، توجه نكردهاند. 1 البته مراد از اين سخن، ميزان اعتبار و حجيتى است كه وهابيان براى عقل در مسائل اعتقادى قائلاند.
سلفيه بهصورت واضح، به سؤالاتى كه از گذشتههاى دور، درباره نقش عقل در انديشه دينى مطرح بوده است، نپرداختهاند. شايد علت اين امر، بىاعتقادى آنان به اعتبار عقل در معرفت دينى است. در اينجا به بعضى از اين سؤالات اشاره مىكنيم: مراد از عقل چيست؟ تا چه حد مىتوان به احكام عقل تكيه كرد؟ چگونه مىتوان از خطاهاى عقل مصون ماند؟ عقل با وحى چه رابطهاى دارد؟ آيا ممكن است عقل و وحى در تعارض قرار گيرند؟ در مسائل كلامى و عقيدتى، عقل چه جايگاهى دارد؟
وهابيان، در بسيارى موارد، بهطور مستقل و مستقيم به سؤالات مذكور نپرداختهاند و در بيشتر موارد، نه تنها بحث مستقلى ارائه نكردهاند، بلكه به آنها نيز اشارهاى نداشتهاند. 2
ميان متفكران سلفى، كسى كه مقدارى به بحث تعارض عقل و نقل در كتابى به نام «درء تعارض العقل و النقل» پرداخته، ابنتيميه