149
مفهوم صحابى در لغت، عرف و اصطلاح
صحابى در لغت به معناى كسى است كه با ديگرى همراهى، ملازمت و معاشرت دارد 1. دايره معناى عرفى آن، كوچكتر از مفهوم آن در لغت است؛ براى مثال، اگر از يك شخص عادى بپرسيم كه اصحاب شما چه كسانىاند؟ در جواب به كسانى اشاره مىكند كه دوستان و همراهان اويند و با او رفتوآمد دارند. ولى قطعاً كسانى را كه او را ديدهاند يا با او ملاقات كردهاند، جزو اصحاب خود حساب نمىكند.
بنابراين، عرفاً كسانى صحابى پيامبرند كه براى مدت خاصى همراه آن حضرت بوده باشند. اصوليان و فقيهان، در تعريف صحابى، جانب عرفى را لحاظ كردهاند. اما اهل حديث بيشتر به معناى لغوى تكيه دارند كه اين امر، موجب توسعه در معناى صحابى نزد آنها شده است و شايد اتخاذ چنين رويكردى، بهعلت وظيفه آنها در نقل احاديث و اخبار كه اتصال اسانيد است، بوده باشد. 2
درباره مفهوم اصطلاحى «صحابى»، مذاهب متعددى وجود دارد كه مىتوان آنها را به دو مذهب اصلى تقسيم كرد:
مذهب اول: صرف ملاقات يا رؤيت را براى اثبات صحابى بودن، كافى نمىداند. جمهور علماى متقدم، چه محدثان و چه