235تاريخ مردان بزرگ گواهى مى‌دهد كه يكى از عوامل مهم يا مهم‌ترين عامل پيروزى آنان، استقامت و شكيبايى بوده است. بى‌ترديد افرادى كه از اين صفت بى‌بهره‌اند در گرفتارى‌ها بسيار زود از پا در مى‌آيند و مى‌توان گفت نقشى را كه اين عامل در پيشرفت افراد و جامعه‌ها ايفا مى‌كند، نه فراهم بودن امكانات دارد و نه استعداد و هوش و مانند آن.
اصولاً ويژگى استقامت و پايمردى، اين است كه فضايل ديگر بدون آن ارج و بهايى نخواهد داشت كه پشتوانه همه آنها صبر است. ازاين‌رو در نهج البلاغه در كلمات قصار مى‌خوانيم:
عَلَيْكُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّ الصَّبْرَ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ وَ لَا خَيْرَ فِي جَسَدٍ لَا رَأْسَ مَعَهُ وَ لَا خَيْرَ فِي إِيمَانٍ لَا صَبْرَ مَعَه. 1
بر شما باد به صبر و استقامت كه صبر در برابر ايمان، همچون سر است در مقابل تن؛ تن بى‌سر فايده‌اى ندارد. همچنين ايمان بدون صبر، ناپايدار و بى‌نتيجه است.
تاريخ گواهى مى‌دهد كه اهل‌بيت عصمت و طهارت(عليهم السلام)، بزرگ‌ترين سختى‌ها و مصيبت‌ها را در راه انجام‌دادن وظيفه و هدايت انسان‌ها متحمل شدند و هيچ‌گاه در برابر مشكلات و مصائب بى‌تابى نكردند؛ براى مثال، پيامبر اكرم(ص) را در مكه و پيش از هجرت به مدينه، بسيار آزار و اذيت كردند. هنگام نماز، شكمبه بر سرش مى‌ريختند و او را مسخره مى‌كردند. هنگام تلاوت قرآن، شعر و ترانه مى‌خواندند و هلهله مى‌كردند تا صداى او شنيده نشود و هنگامى كه در اجتماعات و اماكن مختلف مردم را به اسلام دعوت مى‌كرد، ابولهب خاك بر سر او مى‌پاشيد، سنگ به پاى او مى‌زد و پاى او را زخم مى‌كرد و مى‌گفت: دروغ مى‌گويد، حرف او را باور نكنيد.
در مكه آن‌قدر ايشان را زدند كه از تمام بدنشان خون جارى شد. حضرت خون را به صورت ماليد و گفت: «خدايا! قوم مرا هدايت كن؛ آنها نادان‌اند». 2 پيامبر اكرم(ص) را