136ديگر به انجام آن بپردازند. تا همين جاى كار، اين عبادات با مقولات فرهنگى، آموزشى، سياسى، امنيتى و حوزه اقتصادى مربوط شده و مسئوليتهاى پيچيده و حسّاسى را متوجه مسئولان ارشد كشور ميهمان و ميزبان مىكند؛ بر همين اساس در بيشتر كشورهاى اسلامى، سامانههاى دولتى نسبتاً بزرگى تشكيل شده كه امور گوناگون حج و زيارت را مديريت مىكنند. ايران نيز، از ديرباز، از اين قاعده مستثنا نبوده است. با اين تفاوت كه پس از پيروزى انقلاب اسلامى، به تشخيص امام خمينى(ره)، مديريت كلان اين عبادت جمعى، به دست دينشناسان روحانى و حوزوى سپرده شد. هويت كاملاً دينى حج، از يكسو و متون فقهى پرشمارى كه در تشريح اين عبادت اجتماعى و سياسى وجود دارد، ايجاب مىكرد سرپرستى و مديريت اين عبادت جمعى يك اسلامشناس آگاه و فقيه سپرده شود.
نگاهى گذرا به احكام صادره از سوى رهبر فقيد انقلاب و همچنين مقام معظم رهبرى نشان مىدهد كه مسئوليت مديريت كلان همه امور اجرايى، فرهنگى، سياسى و امنيتى حج و زيارت، با حفظ استقلال دستگاهها و نهادهاى عمل كننده، به نماينده ولى فقيه واگذار شده و بايد به تأييد ايشان، به عنوان نماينده حاكم اسلامى برسد.
در طول سالهاى پس از انقلاب اسلامى، امور حج و زيارت به دو حوزه اصلى «اجرايى و فرهنگى» تقسيم شده است. حوزه اجرايى كه شامل اعزام، اسكان، تغذيه، حمل و نقل و... است، با محوريت سازمان حج و زيارت زير نظر نماينده ولى فقيه به سرانجام مىرسد. ولى حوزه فرهنگى كه شامل روحانيون كاروانها، آموزش زائران، امور پژوهشى و نشريات و بستههاى فرهنگى و... است، مستقيماً زير نظر نماينده رهبرى شكل گرفته، مديريت مىشود، مهمترين مأموريتهاى سرپرست حجاج ايرانى را مىتوان چنين برشمرد:
- تعيين و اعلام سياستها و رويكردهاى حج و زيارت؛
- تشكيل و مديريت شورايى متشكل از مسئولان ارشد اجرايى و فرهنگى حج و