61بهصورت معمول، حال تا زمانى اثرگذارىاش پايدار است كه آن موقعيت خاص موجود باشد. بنابراين حال، ماندگارى چندانى ندارد. اما اگر حال به خصوصيتى ماندگار تبديل شود، از آن با عنوان «ملكه» ياد مىشود. پس ملكه، حالتى پاياست كه در سراسر جان آدمى ريشه مىدواند و بهسادگى از بين نمىرود.
دو - ترك خلاف مروت
رعايت آداب جوانمردى از اوصاف پسنديدهاى است كه عرف متشرعان، آن را مقبول دانستهاند و هر انسانى بايد واجد آن باشد. پيداست كه هر كار ناپسند و مخالف با صفات پسنديده در عرف و جامعه مسلمانان، خلاف مروت شمرده مىشود؛ هرچند آن كار براساس ادله شرعى، بهطور خاص، گناه نباشد.
بىترديد، ناهنجارىهاى اجتماعى مسلمانان در شمار خلاف مروت جاى مىگيرند. بايد توجه داشت كه مصداقهاى خلاف مروت، پيرو هنجارها و ناهنجارىهايى است كه بهتناسب زمان و مكان، در هر جامعه تشخيص داده مىشود. براى نمونه، امروزه تكدىگرى و اعتياد، مصداقهاى روشن اين مسئله است.
انديشمندان، در لزوم يا عدم لزوم يادكرد اين قيد در تعريف عدالت، اختلافنظر دارند. برخى از ايشان معتقدند كه اگر خلاف مروت، نشاندهنده بىتوجهى به دين و احكام الهى باشد، به عدالت آسيب مىرساند؛ وگرنه دليلى بر ذكر اين قيد در تعريف عدالت وجود ندارد. بهديگرسخن، اينان در گستره مصاديق خلاف مروت، تصرف كرده و همه خلاف مروتها را مخل به عدالت ندانستهاند. 1
گفتنى است بهدليل اينكه مصاديق خلاف مروت، بهتناسب زمان و مكان و جوامع مختلف متغير مىباشد، تعاريف مختلفى درباره اين مفهوم به دست داده شده است.
«ملا على قارى» (متوفاى 1014ه.ق) نوشته است: