197رفته و مخالفت با سنت كرده باشند؛ زيرا هرگز پيامبر(ص) نيز ايشان را از دايره اسلام خارج نكرده است.
سپس وى در نتيجهاى كه از اين بحث مىگيرد، مىنويسد:
اين قاعده (حكمنكردن به كفر يا فسق مبتدع متأول)، اصلى است اساسى و بزرگ كه بايد هميشه آن را مراعات كرد؛ زيرا در بيشتر افراد منتسب به اهل سنت، گرايش به بدعت وجود دارد. 1
همانطور كه ملاحظه شد، ابن تيميه تصريح مىكند كه هيچيك از صحابه، تابعان، ائمه اربعه و اصحاب ايشان، به كفر يا فسق مبتدعه و فاسدالمذهب فتوا ندادهاند. همچنين بنابر نظريه وى، مبتدعه جزء مؤمنانىاند كه در اجتهادشان به خطا رفتهاند و بايد براى آنان طلب مغفرت كرد. گفتنى است، شاگرد وى، ابن قيم جوزيه نيز با پيروى از نظريه استاد تصريح مىكند كه با وجود اجتهاد و تأويل، نمىتوان حكم به كفر شخص متأول كرد؛ زيرا وى معذور است. 2
خطاى در تأويل، مانع تكفير
بسيارى از انديشمندان اهل سنت، خطاى در تأويل را مانع تكفير دانسته و حكم به