109
استطاعت در حج با رويكردى بر نظريات امام خمينى(رحمه الله)
دكتر ابراهيم صديقى
ميقات حج، شماره 70، زمستان 1388ه .ش
نوشتار حاضر، در پى بررسى مسئله استطاعت در حج، با رويكرد ديدگاههاى حضرت امام خمينى(رحمه الله) به نگارش درآمده است. نويسنده پس از بيان مباحث مقدماتى، معناى استطاعت را در لغت و روايات مطرح كرده است. منظور از استطاعت، استطاعتِ شرعى است كه شارع مقدس در انجام حج، افزون بر قدرت عقلى، آن را معتبر شمرده است. در تحقق استطاعت، علاوه بر استطاعت مالى، استطاعت بدنى، زمانى و طريقى نيز شرط است. نگارنده در ادامه، انواع استطاعت و برخى از فروعات آنها را مطرح كرده است. مباحثى كه در اين مقاله بدان پرداخته شده، عبارت است از: «تزاحم حج با ازدواج، حفظ استطاعت مالى، حج با مال غصبى، استثناهاى استطاعت مالى، استطاعت بدنى، استطاعت زمانى، استطاعت طريقى، ثبتنام و قرعه كشى، حج بدون استطاعت، استطاعت با مهريه، اجازه شوهر در حج همسر، همراهى مَحرم در سفر حج، ممانعت حمل از استطاعت و استطاعت در بانوان شير ده».
مقدمه
خداوند متعال در دعوتى عمومى، خطاب به حضرت ابراهيم(ع) فرمود:
(وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ) (حج: 27)