95
اشكال دوم
اگر چنين فضاى تقيهاى نسبت به طواف نساء در عمره مفرده حاكم بوده است، چرا نسبت به حج چنين نيست؟ در روايات متعددى صريحاً طواف نساء در حج واجب شمرده شده است و هيچ صحبتى از تقيه به ميان نيامده است. با آنكه مسئله حج و مواجهه حاكمان وقت با آن، از حساسيت بيشترى برخوردار بوده است.
پاسخ
گرچه اهل تسنن طواف نساء را، نه در حج و نه در عمره، مشروع ندانستهاند، ولى -همانطور كه قبلاً بيان شد - به جاى آن، طواف وداع را در حج واجب دانسته، ولى در عمره مشروع ندانستهاند. 1 شايد به همين دليل كه اهل تسنن نيز طوافى ديگر را در حج واجب مىدانند، حضرات معصومين(عليهم السلام) فضا را مساعد ديدهاند كه طواف واجب ديگرى را از ناحيه شيعه، به نام طواف نساء، مطرح نمايند؛ چون طواف وداع و طواف نساء ماهيت متفاوتى ندارند. ولى در عمره مفرده چنين فضايى حاكم نيست؛ چراكه جمهور فقهاى اهل تسنن، طواف وداع را در عمره مفرده، مشروع نمىدانند.
پاسخ ديگر اينكه در رواياتِ مثبِت طواف نساء در حج نيز صريحاً نامى از طواف نساء نيامده و به جاى آن، از تعابير «طوافان» يا «ثلاثة اطواف» استفاده شده است 2؛ ضمن اينكه مهمترين شاهد تقيه، صحيحه ابراهيمبن ابىالبلاد است كه مربوط به زمان امام كاظم(ع) است و چه بسا فضاى تقيه در آن زمان، بيشتر