84اقتصادى و اجتماعى- سياسى دارد. در حقيقت موسم حج، حلقه اتصالى ميان مسلمانان است كه با آن به تبادل اخبار و اوضاع جارى جهان و كسب آگاهى از آثار و سنتهاى رسول خدا(ص) بپردازند.
تاريخ گواهى مىدهد كه ائمه اطهار(عليهم السلام) و اصحابشان نيز از اين موسم به نفع اسلام و مسلمانان بهره مىگرفتند و نطفه بسيارى از حركتها و جنبشهاى آزادىبخش در اين موسم بسته مىشد و ملتها را به قيام و ستيزهجويى عليه حُكّام ظالم دعوت مىكردند. در اين باره كافى است به سخنان حسين بنعلى(ع) در روز منا گوش فرا دهيم. آن حضرت در موسم حج، فرزندان هاشم و شخصيتهاى بزرگ و زنان و علاقهمندان آنان و حتى گروهى از انصار را كه به وى علاقه داشتند، در سرزمين منا گرد آورد؛ به گونهاىكه جمعيتى متجاوز از هزار نفر در سخنرانىاش حاضر شدند. فرزند پيامبر(ص) درحالىكه صحابه و فرزندانشان سراپا گوش بودند، چنين فرمود:
امّا بَعْدُ فِانَّ هذَا الطّاغِيَةَ قَدْ صَنَعَ بِنا ما قَد عَلِمْتُم وَرَأيتُمْ وَشَهِدْتُمْ وبَلَغَكُم وإنّي أُريدُ أَنْ اسْأَلَكُمْ عَنْ أشْياءَ فَاِنْ صَدَقْتُ فَصَدِّ قُوني وإنْ كَذِبْتُ فَكَذِّبُوني اسمَعُوا مَقالَتي وَاكْتُموا قَوْلي ثُمَّ ارْجِعُوا إلى أَمصْارِكُمْ وقَبائِلِكُم مَنْ أَمَّنْتُمُوهُ وَوَثَقْتُمْ بِهِ فَادْعُوهُم إلى ما تَعْلَمُونَ فَإِنِّي أَخافُ أَنْ يَنْدَرِسَ هذَا الْحَقُّ وَيَذْهَبَ وَاللهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَو كَرِهَ الْكافِرون.... 1
پس از ستايش خدا و درود بر پيامبر او، اى مردم بدانيد كه اين