67جمله، قلب هاجر را آرام كرد و او براى ماندن در آن سرزمين تفتيده آماده شد!
اين يعنى تربيت توحيدى. هاجر مَثَل اعلاى تربيت توحيدى است. وقتى هاجر باورش شد كه خداوند تنهايش نمىگذارد، و ناظر بر كردار، حامى و حافظ او در برابر تشنگى و گرسنگى و سختىهاى طاقتفرساست، آرام گرفت و خداوند هم او را يارى كرد! وقتى كودكش تشنه شد، هاجر در پى آب، هفت بار بين صفا و مروه رفت و آمد كرد. ناگهان ديد كه خداى مهربان از زير پاى كودك نوزادش، چشمهاى جارى ساخته، كه همچنان بيش از هزار سال است، مىجوشد!
رسول خدا(ص) به سبب وجود چنين صفايى در آب زمزم بسيار به آن علاقه داشت. ازاينرو به كسانى كه مكه مىرفتند، مىفرمود: «شما كه از مكه به مدينه مىآييد، براى من آب زمزم سوغات بياوريد». 1
تربيت توحيدى عالىترين بهاى حج و زيارت است. حج نور است. خوشا به حال كسى كه اين نور را در آنجا ببيند و در جان خود تثبيت كند. وقتى انسان از كعبه و از سفر بيتالله بازمىگردد، بايد طواف وداع انجام دهد و با خدا گفتوگو كند.
روايت شده است كه امام هشتم(ع) آن گاهكه مىخواست با كعبه، اين بناى توحيد وداع كند، به خداوند عرض مىكرد:
«أَللَّهُمَّ انِّي