62طواف است، كعبه را طواف كند، به بيت‌المعمور راه مى‌يابد و اگر تا آن حد بالا رفت و وظايف آن مرحله را ايفا كرد، به مقام عرش الهى مى‌رسد. انسان اگر به ايمانى دست يابد كه بتوان او را مؤمن خواند، به مقامى رسيده است كه «قلب» او، خود «عرش» الهى است:

«قَلْب الْمُؤْمِن عَرْش الرَّحْمن». ¹

حج، در صورتى به حقيقت خود نزديك مى‌شود كه در آن، ترك ماسوى‌الله انجام شود. حج بايد مصداق عينى فرار الى‌الله باشد. حاجى كسى است كه فقط خداوند را اميد و پناهگاه خود بداند؛ زيرا خداوند متعال فرموده است: (فَفِرُّوا إِلَى اللّٰهِ ...) (ذاريات: 50). «فرار الى الله» در روايات به حج تفسير شده است؛ يعنى به‌سوى خدا سفر كنيد. امام سجاد(ع) در پاسخ به سؤال‌هاى فرزندش، زيد شهيد، فرمود:

وَمَعْنَى قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ فَفِرُّوا إِلَى الله يَعْنِي حُجُّوا إِلَى بَيْتِ الله يَا بُنَيَّ إِنَّ الْكَعْبَةَ بَيْتُ الله تَعَالَى فَمَنْ حَجَّ بَيْتَ الله فَقَدْ قَصَدَ إِلَى الله.... ²

معناى كلام خداوند كه فرمود: «فَفِرُّوا إِلَى اللَّه»، يعنى قصد بيت خدا كنيد (حج انجام دهيد). فرزندم! كعبه، خانه خداوند تعالى است. هركس حج انجام دهد، درحقيت خداوند را قصد كرده است.

تك‌تك مناسك حج، با هدف تربيت توحيدى انسان و رساندن او به مقصد واقعى از حيات طيبه انسانى، تشريع شده است. على(ع) فرمود: