207اداى حجّى ابراهيمى موفق شوند و زيارت و حجشان كامل و جامع شده، مورد قبول حضرت حق واقع گردد.
حج و عمره، سير و سلوك ملكوتى است. تفكر و تدبر در هريك از اعمال و منازل، رازهاى عرفانى و اخلاقى و تربيتى را آشكار مىكند و روح سرگشته آدمى را با صاحب خانه پيوندى هميشگى مىبخشد.
با گفتن ذكر «تلبيه»، انسان به دعوت الهى پاسخ مثبت داده، احرام تحقق مىيابد. در آن هنگام، دل آدمى فرو مىريزد و اشك از ديدگانش جارى مىشود؛ زيرا انسان خود را ميهمان پروردگار مىبيند. حاجى و عمرهگزار با لبّيكگفتن، در حقيقت با خدا پيمان مىبندد كه جز به اطاعت خدا زبان نگشايد و آن را براى هميشه بر همه گناهان ببندد. با خدا پيمان مىبندد كه در همه زندگى، تسليم اوامر الهى بوده، پايبند به حلال و حرام باشد. انسان اين تعهد را مايه سرافرازى خود مىداند؛ و به همين علت، مستحب است آن را تكرار كند و با صداى بلند بگويد؛ به اميد آنكه دل پاسخى بشنود. از سفارشهاى حضرت على(ع) به كميل بن زياد است كه فرمود:
يَا كُميلُ! لَيسَ الشَّأنَ أنْ تُصلِّي وَتَصومَ وتَتَصَدِّقَ، الشَّأنُ أنْ تَكونَ الصَّلوةُ بِقَلبٍ نَقيٍّ وَعَملٍ عِندَاللهِ مَرضِيٍّ وَخُشوعٍ سَوِيٍّ وَانظُر فِيما تُصَلّي وَعَلَى ما تُصَلّي، ان لَم يَكُن مِن وَجهِهِ وَحِلّهِ فَلا قَبولَ. 1
اى كميل! اين شأنى نيست كه نماز بگزارى و روزه بگيرى، و