205مىگرفت و مىفرمودند: «بيم آن داريم كه در پاسخ «لبيك» ما گفته شود: «لا لبيك» 1؛ يعنى نه، تو پاسخ درست ندادهاى!
تشرف به حج، پاسخ دعاهايى است كه فرد در تمام عمر كرده و اينك به اجابت رسيده است؛ خواستهاى كه در دعاهاى ماه مبارك رمضان دهها بار بر زبانش جارى ساخته و اينك تحقق يافته است.
گويى ضيافت ماه صيام، كه اردوگاه تصفيه نفس است، مقدمهاى بوده براى ضيافت حج و آمادهسازى روح با صيام و قيام و مناجات و رهتوشهاى براى اين مهمانى بزرگ خداوندى و حضور در جوار بيتاللَّه الحرام؛ و اين خود رمزى است كه ارتباط صيام و حج، و ذىحجه و رمضان را مىرساند و آن، پالايش روح و تزكيه نفس در اين دو مهمانى و دو اردوگاه معنوى است، تا سيرابشدن از چشمه فيض و زمزم عشق ربّانى!
بنابراين رهرو در اين راه نبايد گرفتار مجاز شود و از هدف حقيقى حج، شور و عظمت آن غفلت كند. او بايد آگاه رهسپار كوى يار شود و پيش از آنكه به حرم درآيد، قلب را حريم دوست كند؛ چنانكه امام صادق(ع) مىفرمايد:
«القَلْبُ حَرَمُ اللهِ فَلا تُسْكِن حَرَمَ الله غَيْرَ الله»، 2«قلب حرم خداست. در حرم خدا جز خدا را جاى نده». حافظ گويد:
پاسبان حرم دل شدهام شب همه شب
تا در اين پرده جز انديشه او نگذارم