268كه در آن تاريخ و به فاصله سى سال، تحوّل و تجديد بنا در بقعه عثمان به وجود آمده و آن قبه كوچك و مختصر به يك قبه بزرگ تبديل شده است.
برخوردارى قبر عثمان از بقعه، در طول تاريخ ادامه داشته تا در سال 1344ه.ق مانند ديگر آثار و بقاع به وسيله وهابيان منهدم گرديده است.
لذا سمهودى (متوفاى 911ه .ق) قبه عثمان را به عنوان «قبهاى بزرگ» معرفى مىكند و مىگويد: «وعليه قبة عالية البناء» 1
مشابه همين جمله را صاحب كتابِ عمدة الاخبار فى مدينة المختار، كه تقريباً يك قرن پس از سمهودى مىزيسته، به كار برده است. 2
از گفتار نايب الصدر شيرازى 3 و رفعت پاشا 4 كه در آخرين دهههاى قبل از انهدام بقيع به حج مشرف شدهاند چنين برمىآيد كه در زمان آنها نيز اين بقعه با همين مشخصات، كه پيشتر گذشت، موجود بوده است.
2و3. بقعه امام مالك و نافع
در آگاهى تاريخ و كيفيت ساختان بقعه و گنبد متعلق به امام مالك، كه يكى از پيشوايان چهارگانه اهل سنت است و نيز گنبد منتسب به نافع مولا ابن عمر يا نافع كه يكى از قاريان معروف هفتگانه مىباشد نيز به منابع مدينه شناسى و سفرنامهها مراجعه مىكنيم و مىبينيم آنچه از مجموع گفتار اين نويسندگان برمىآيد اين است كه: تاريخ ساختمان بقعه امام مالك به قبل از قرن هفتم منتهى مىشود و كيفيت آن قبل از اين تاريخ معلوم نيست؛ ولى ساختمان قبر منتسب به نافع در حدود قرن نهم هجرى بنا شده است و قبل از اين تاريخ از بقعهاى بنام وى سخن به ميان نيامده است.
ابن جبير (متوفاى 614ه .ق) مىگويد: «قبر مالك بن أنس الامام المدني - رضي الله عنه - و عليه قبة صغيرة مختصرة البناء». 5