217آن حضرت متعلّق است و كدام يك از اين بانوان در آنها مدفون مىباشند».
گفتار ابن نجار صريح است در اين كه در زمان وى و در اوايل قرن هفتم، تنها چهار قبر در اين محل وجود داشته است و اگر احياناً مطلب خاص ديگرى غير از اين بود، مسلماً از نظر وى مخفى نمىماند و بدون تصريح و يا اشاره به آن وارد بحث ديگرى نمىگرديد.
ولى از گفتار سمهودى معلوم مىشود كه در زمان او؛ يعنى در اوايل قرن دهم با اين كه اين حرم داراى سقف و گنبد بوده و به عنوان مدفن همسران پيامبر(ص) شناخته مىشده، اما آثار اين قبور به طور كلى محو و در اين محل از آن چهار قبرى كه ابن نجار ياد مىكند، خبرى نبوده است؛ زيرا وى پس از آن كه گفتار قبلى ابن نجار را كه آورديم نقل مىكند، چنين مىگويد: «قلت باطن هذا المشهد كلّه أرض مستوية ليس فيها علامة قبور». 1
«داخل اين حرم مسطّح است و در آن هيچ علامت از قبورى كه ابن نجار به آنها اشاره نموده است، به چشم نمىخورد».
گفتارى از ابن شبه، قديمىترين مدينهشناس
ابن شبه (متوفاى 262ه.ق) در مورد قبر امّ سلمه و امّ حبيبه دو تن از همسران رسول خدا(ص) مطلبى نقل مىكند كه نشانگر جدا بودن آنان از همديگر و همچنين دفن شدن اين دو تن در خارج از محلى است كه به عنوان مدفن و حرم زوجات رسول خدا(ص) معروف گرديده است و در نهايت مؤيد گفتار ابن نجار است كه همه همسران پيامبر(ص) كه در مدينه بودند، الزاماً در محوطه حرم منسوب به آنان و در زير گنبد و بارگاهى كه به عنوان «قبة الزوجات» بنا شده است، به خاك سپرده نشدهاند.
ابن شبه در مورد قبر امّ سلمه از محمد بن يحيى نقل مىكند كه محمد بن زيد بن على خواست در كنار موضع فاطمه (بيت الاحزان) براى خود قبرى مهيّا كند، از زير خاك، قطعه سنگ شكستهاى پيدا شد كه در آن اين جمله به چشم مىخورد: «امّ سلمة زوج النبى» و معلوم شد آن محل قبر امّ سلمه است و لذا وصيت نمود پيكر او را در