متن کتاب حج و ولایت فقیه - جلد 1 - صفحه 174

(5 تا 244)

174به تبعيت از حكم حاكم مخالف در تعيين وقت وقوفين حكم نموده‌اند. اين حكم مى‌تواند از مصاديق تصرف در چگونگى انجام مناسك و اعمال حج باشد؛ چرا كه اگر دستور تبعيت از حاكمان وقت، از طرف امامان معصوم(عليهم السلام) صادر نمى‌شد، تبعيت از آنان حرام و در صورت مجبور شدن به تبعيت، قطعاً حج باطل مى‌شد. ¹

2. دستور پيامبر اكرم(ص) به اضطباع و رمَل

يكى از مصاديق حكم حكومتى در مناسك و تصرف در روش انجام اعمال حج، بحث «اضطباع» و «رمَل» است. پيش از اينكه ارتباط اين بحث با تصرف در انجام مناسك بيان شود، شايسته است ابتدا معناى اضطباع و رمل و فتاواى اهل سنت و شيعه در مورد آنها روشن گردد.

واژه عربى اضطباع، مصدر از ريشه (ض ب ع) و برگرفته از كلمه ضَبْع، به معناى بازو و زير بغل، است. ² مقصود از اضطباع در احاديث ³ و منابع فقهى ⁴ آن است كه مُحرم رداى احرام را از زير كتف راست خود بگذراند و دو سوى آن را بر دوش چپ خود بيندازد؛ به گونه‌اى كه شانه راست او برهنه، و شانه چپ او پوشيده باشد. برخى ⁵

1) . ممكن است گفته شود كه حكم به تبعيت، حكم ثانوى واقعى بوده و از مصاديق تصرف نيست؛ خصوصاً كه مستند آن عمومات تقيه نيز باشد. منتها روشن است كه لحن ائمه(عليهم السلام) در روايات مطرح شده، از جمله روايت ابى‌جارود، حكم حكومتى است؛ يعنى اطلاق دارد و حتى فرضى كه مكلف بتواند بدون هيچ گونه اضطراب و دغدغه، طبق مذهب شيعه عمل كند و روز بعد مثلاً وقوف نمايد، را نيز شامل مى‌شود؛ بنابراين عمل مكلف بر طبق مذهب خود، چه مخفيانه و چه علنى، مطابق كلام امام نيست و اين يعنى حكم حكومتى. بله، چنانچه حرم امن الهى به دست شيعيان باشد، ديگر مجالى براى تبعيت نيست؛ چون ديگر مصلحتى براى حكم نيست.

2) . العين، ج11 ص284؛ الصحاح، ج3، صص1247 و 1248؛ معجم مقاييس اللغة، ج3، ص387، «ضبع».

3) . غريب الحديث، ابن‌قتيبه، 1408 ه.ق، ج1، ص23؛ التمهيد، ابن‌عبدالبر، 1378 ه.ق، ج12، ص169؛ تحفة الاحوذى، المبارك فورى، 1410 ه.ق، ج3، ص506.

4) . الام، ج2، ص190؛ المبسوط، طوسى، ج1، ص356؛ بدائع الصنائع، علاءالدين الكاسانى، 1409 ه.ق، ج2، ص147.

5) . المغنى، ج3، ص385؛ فتح العزيز، ج7، ص337؛ الدروس، ج1، ص401.

مشخصات کتاب

حج و ولایت فقیهجلد:1نویسنده:عندلیبی، رضانویسنده:درگاهی، مهدیناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1394

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1